Xitoy kompaniyasi Oʻzbekistonga qanday kiradi: roʻyxatdan oʻtishdan ishlayotgan biznesgacha
Oʻzbekiston Davlat statistika qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, 2026-yil 1-sentabr holatiga mamlakatda xitoy kapitali ishtirokidagi 6436 ta korxona faoliyat yuritgan — Xitoy xorijiy kapitalli korxonalar soni boʻyicha birinchi oʻrinda. Tobora koʻproq xitoy kompaniyalari va tadbirkorlari Toshkentga kompaniya ochish, zavod qurish va savdo qilish uchun kelmoqda.
Ushbu maqolada noldan ishlayotgan kompaniyagacha boʻlgan barcha qadamlar amalda qanday tartibda kechsa, shu ketma-ketlikda keltirilgan. Har bir qadam haqida batafsil maʼlumot — havolalarda.
1-qadam. Kompaniya shaklini tanlang
Xorijiy investorlar koʻpincha masʼuliyati cheklangan jamiyat (MChJ) ochadi: unda 100% xorijiy kapital boʻlishi mumkin, u shartnoma tuzishi, hisob-faktura berishi, xodim yollashi va faoliyat yuritishi mumkin. Xitoyda bosh kompaniyangiz boʻlsa, filial yoki vakolatxonani ham koʻrib chiqish mumkin. Ularning farqi — MChJ, filial yoki vakolatxona: qaysi birini tanlash kerak maqolasida.
2-qadam. Hujjatlarni Xitoyda tayyorlang
- Ishtirokchi — xitoy kompaniyasi: biznes litsenziyasi va huquqiy layoqatni tasdiqlovchi boshqa hujjatlar Xitoyda apostillanadi. Xitoy 2023-yil noyabridan boshlab xorijiy rasmiy hujjatlarni legallashtirish talabini bekor qiluvchi Konvensiyani qoʻllaydi, shuning uchun konsullik legallashtiruvi endi kerak emas.
- Ishtirokchi — jismoniy shaxs: amaldagi pasport.
- Direktor: amaldagi pasport hamda ishlash ruxsatnomasi uchun malakani tasdiqlovchi hujjatlar. «Malakali» yoki «yuqori malakali mutaxassis» toifasida ariza berish uchun oliy maʼlumot haqidagi diplom va kamida 5 yillik soha tajribasini tasdiqlovchi hujjatlar kerak.
Hujjatlar Oʻzbekistonga kelgach, oʻzbek yoki rus tiliga tarjima qilinib, notarial tasdiqlanishi kerak.
Avval hujjatlar skanini maslahatchiga yuboring: format va mazmuni toʻgʻriligini tasdiqlatib, keyin apostillang — shunda qayta ishlash va hujjatlarni u yoqdan-bu yoqqa joʻnatishga toʻgʻri kelmaydi.
3-qadam. Kompaniyani roʻyxatdan oʻtkazing
Kompaniya nomi, yuridik manzil, ustav va direktorni tayinlash hujjatlarini tayyorlab, Davlat xizmatlari markazi yoki onlayn tizim orqali roʻyxatdan oʻtish uchun topshiring hamda roʻyxatdan oʻtganlik guvohnomasi va STIRni oling. Hujjatlar toʻliq boʻlsa, roʻyxatdan oʻtishning oʻzi odatda 1–2 ish kuni davom etadi.
4-qadam. Bank hisobini oching
Roʻyxatdan oʻtgach, soʻmdagi va xorijiy valyutadagi hisoblarni oching hamda direktor uchun elektron raqamli imzo rasmiylashtiring. Batafsil — Kompaniya bank hisobini ochish.
5-qadam. Ishlash ruxsatnomasi va ishchi viza oling
Vizasiz kirib ishlash mumkin emas. Direktor va xorijiy xodimlar avval ishlash uchun ruxsatnoma, soʻngra uning asosida ishchi viza olishi kerak. Batafsil — Ishlash ruxsatnomasi va ishchi viza.
6-qadam. Vaqtincha roʻyxatga olish
Chet elliklar haqiqiy yashash manzili boʻyicha vaqtincha roʻyxatdan oʻtishi shart: mehmonxonada buni mehmonxona, ijaraga olingan uyda esa uy egasi rasmiylashtiradi. Batafsil — Vaqtincha roʻyxatga olish.
7-qadam. Har yilgi uzaytirish va joriy majburiyatlar
Ishlash ruxsatnomasi, ishchi viza va roʻyxatga olishning amal qilish muddati bor. Hujjatlar muddati jadvalini yuritib, uzaytirishni oldindan rejalashtiring. Soliq hisobotini buxgalter yuritadi; kompaniya manzili yoki direktor oʻzgarganda oʻzgarishlarni oʻz vaqtida roʻyxatdan oʻtkazing.
Hammasi qancha vaqt oladi
Hujjatlar toʻliq boʻlsa, roʻyxatdan oʻtishni boshlashdan direktor ishchi vizani olguncha odatda 6–8 hafta ketadi. Xitoyda hujjatlarni apostillash vaqti alohida hisoblanadi.
Koʻp uchraydigan xatolar
- Vizasiz kirib, avval ishga tushib ketish mumkin deb oʻylash: vizasiz rejim ishlash huquqini bermaydi; ruxsatnomasiz ishlash jarima va hatto mamlakatdan chiqarib yuborishga olib kelishi mumkin.
- Xitoyda notoʻgʻri formatda tayyorlangan hujjatlar: Oʻzbekistonda ular qabul qilinmaydi, qayta apostillashga toʻgʻri keladi.
- Koʻchgandan keyin qayta roʻyxatdan oʻtishni unutish: manzil har safar oʻzgarganda roʻyxatga olish qaytadan rasmiylashtiriladi.
- Uzaytirishni oxirgi daqiqada boshlash: uzaytirish vaqt talab qiladi, muddatni oʻtkazib yuborish esa jarimaga olib keladi.
